No. 03Gerekçe etkisi3 dk okuma

"Çünkü" kelimesinin gücü

Küçük bir ricada "çünkü" ile başlayan anlamsız bir gerekçe bile "evet" oranını %60'tan %93'e çıkardı. Büyük isteklerde ise bu etki ortadan kalktı.

Kısaca
  • Gerekçesiz yapılan küçük bir rica %60, gerçek bir gerekçeyle yapılan rica %94 "evet" aldı.
  • "Çünkü fotokopi çekmem lazım" gibi boş bir gerekçe bile %93 aldı.
  • İstek büyüyünce boş gerekçe işe yaramadı; gerçek sebep gerekti.

Harvard'da yapılan klasik bir deneyde araştırmacılar, fotokopi makinesinin önünde sıra bekleyen insanlardan öne geçmek için izin istedi. Ricayı üç farklı şekilde yaptılar.

Ne buldular?

Gerekçesiz rica ("5 sayfam var, fotokopi makinesini kullanabilir miyim?") %60 evet aldı. Gerçek bir gerekçeyle ("...çünkü acelem var") oran %94'e çıktı.

Asıl ilginç olan üçüncüsüydü: "...çünkü fotokopi çekmem lazım". Bu gerekçe yeni hiçbir bilgi vermiyor; sıradaki herkesin zaten fotokopi çekmesi gerekiyor. Yine de %93 evet aldı.

Ama bir şartla

Aynı deney 20 sayfalık büyük bir istekle tekrarlandığında tablo değişti. Gerekçesiz rica %24, anlamsız gerekçe yine %24, gerçek gerekçe ise %42 evet aldı. Yani istek büyüdükçe insanlar gerekçeyi gerçekten dinlemeye başladı.

Gerçek hayattan örnekler

E-ticaret

Butonun yanında tek cümlelik bir gerekçe: "Hemen sipariş ver, çünkü saat 15.00'e kadar verilenler bugün kargoda."

Kafe ve restoran

"Rezervasyonunu önceden yap, çünkü cuma akşamları masalar 19.00'da doluyor." Kural değil, sebep söylüyorsun.

Hizmet ve danışmanlık

Ön ödeme istiyorsan sebebini yaz: "Kapora alıyorum, çünkü iptal edilen seanslar başka danışana verilemiyor."

İşinde nasıl kullanırsın?

  1. Küçük taleplerine bir gerekçe ekle: "Hemen dene, çünkü kurulumu 2 dakika sürüyor."
  2. Büyük kararlarda (pahalı ürün, uzun sözleşme) boş gerekçeye güvenme; gerçek ve somut bir sebep göster.
  3. Bülten kayıt kutusunda "Abone ol" yerine "Abone ol, çünkü haftada bir 3 dakikalık not geliyor" gibi bir cümle test et.
Bir haftalık test

Aynı Instagram hikâyesini iki hafta üst üste paylaş: birinde sadece çağrı, diğerinde çağrı ve bir "çünkü" cümlesi olsun. Link tıklamalarını karşılaştır.

Sık yapılan hatalar

Dikkat: Etki yalnızca küçük ve düşük riskli isteklerde güçlü. Büyük isteklerde gerekçenin kalitesi belirleyici.

Sık sorulanlar

Her çağrıya "çünkü" eklemeli miyim?

Küçük ve düşük riskli isteklerde (kayıt, tıklama, deneme) evet, test etmeye değer. Büyük isteklerde gerekçenin kalitesi belirleyici.

Araştırma eski değil mi?

1978 tarihli. Sonraki yıllarda gerekçe etkisi üzerine farklı sonuçlar da çıktı; bu yüzden kendi kitlende küçük bir testle doğrulamak en sağlıklısı.

Ücretsiz araçKonu Satırı Testi

E-posta konu satırına gerekçe eklemenin açılma oranını nasıl etkileyeceğini gör.

Aracı aç →

Kaynak: Ellen Langer, Arthur Blank & Benzion Chanowitz, "The Mindlessness of Ostensibly Thoughtful Action", Journal of Personality and Social Psychology, 1978. Yayına git →

Ecem Yılmaz

İçerik stratejisi, SEO ve marka büyümesi üzerine çalışan dijital pazarlama uzmanı. Sosyoloji, felsefe ve davranışsal finans eğitimiyle pazarlamaya insan davranışı üzerinden bakıyor. American Marketing Association (AMA) üyesi.

Bunları da oku

Pazartesi Notu

Her pazartesi, üç dakikalık bir not.

Bir araştırma, yapay zekâyla uygulanabilecek bir yöntem ve gerçek hayattan bir örnek. Ücretsiz; reklam ve satış yok.

E-posta adresin yalnızca bu not için saklanır; istediğin zaman listeden çıkabilirsin. Instagram'da da takip et: @ecemovich →